Konuşma apraksisi, kişinin ne söylemek istediğini bildiği ve kasları güçsüz olmadığı hâlde, konuşma için gereken dudak, dil ve çene hareketlerini planlamakta ve sıralamakta güçlük çekmesidir. Renk Dil ve Konuşma Merkezi'nde Samsun Atakum'da hem çocukluk çağı konuşma apraksisi hem de inme sonrası gelişen apraksi için terapi uyguluyoruz.
Apraksi türleri
- Çocukluk çağı konuşma apraksisi (ÇÇKA): Doğuştan gelen, konuşma hareketlerinin planlanmasındaki güçlüktür. Belirgin bir beyin hasarı olmadan görülebilir.
- Edinilmiş konuşma apraksisi: Yetişkinlerde inme, kafa travması ya da nörolojik hastalıklar sonrası ortaya çıkar; sıklıkla afazi ile birlikte görülür.
Çocuklarda apraksi belirtileri
- Bebeklikte az agulama ve heceleme, ilk kelimelerin geç gelmesi
- Aynı kelimeyi her seferinde farklı şekilde söyleme (tutarsız hatalar)
- Uzun kelimelerde belirgin şekilde zorlanma, hece sıralamasını karıştırma
- Konuşmaya başlarken ağzını doğru pozisyona getirmek için arayış hareketleri
- Anlama becerisinin konuşmaya göre çok daha iyi olması
- Vurgu ve tonlamanın alışılmadık olması
Yetişkinlerde apraksi belirtileri
- Kelimeye başlamakta zorlanma, ağzı doğru pozisyona getirmek için deneme yapma
- Aynı kelimeyi tekrar ederken farklı hatalar yapma
- Otomatik ifadeleri ("günaydın", sayı sayma) rahat söyleyip istemli konuşmada zorlanma
- Yavaş ve hece hece konuşma
Apraksi, dizartri ve geç konuşmadan farkı
Dizartride konuşma kasları güçsüzdür ve hatalar tutarlıdır. Apraksi ise kas gücüyle değil, hareketin planlanmasıyla ilgilidir; hatalar tutarsızdır. Geç konuşan çocuklar ise genellikle sesleri doğru çıkarır ama kelime sayıları azdır. Doğru ayrım için ayrıntılı değerlendirme gerekir.
Terapi süreci
- Değerlendirme: Ses, hece ve kelime üretimi, hataların tutarlılığı, ağız-yüz hareketleri ve anlama becerileri incelenir.
- Motor öğrenme temelli çalışma: Apraksi terapisi sık tekrar gerektirir. Basit hece kalıplarından başlanarak hareket dizileri adım adım öğretilir.
- Çok duyulu ipuçları: Görsel (ayna, ağız modeli), dokunsal ve işitsel ipuçlarıyla doğru hareket desteklenir; ipuçları zamanla azaltılır.
- Destekleyici iletişim: Konuşma gelişirken çocuğun kendini ifade edebilmesi için işaretler ya da resimli iletişim panoları kullanılabilir.
- Yoğunluk ve ev programı: Kısa ama sık seanslar ve günlük ev pratiği ilerlemeyi hızlandırır.
Randevu: 0553 422 90 14 · Yenimahalle, Atatürk Bulvarı 3. Kısım No:95/1 Kat:1 (Migros üstü), Atakum/Samsun · Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00
