Gecikmiş konuşma, çocuğun kelime ve cümle kullanımının yaşıtlarının gerisinde kalmasıdır. 18 aylıkken hiç kelime kullanmayan, 2 yaşında kelime birleştirmeyen ya da 3 yaşında hâlâ çok az konuşan çocuklarda erken değerlendirme büyük fark yaratır.
Danışanlarımızın deneyimi
Konuşması belirgin şekilde gecikmiş 4 yaşındaki oğlunu merkezimize getiren bir veli, 3 ay içinde çok güzel bir gelişme gördüklerini Google yorumunda paylaştı. Başka bir veli de çocuğunun seanslara mutlu geldiğini ve dersleri sevdiğini anlattı. Oyun temelli, çocuğun ilgisini merkeze alan seanslar bu nedenle yaklaşımımızın temelidir.
Hangi işaretlere dikkat edilmeli?
- 12 ayda işaret etme, el sallama gibi jestlerin olmaması
- 18 ayda hiç anlamlı kelime kullanmama
- 2 yaşında 50'den az kelime, iki kelimelik birleştirmelerin olmaması
- 3 yaşında yabancıların konuşmasını büyük oranda anlayamaması
- Söyleneni anlamada güçlük, göz teması ya da ortak dikkatte azlık
Değerlendirme ve terapi
Çocuğun alıcı (anlama) ve ifade edici (konuşma) dil becerileri, oyun ve iletişim becerileri, işitme öyküsü değerlendirilir. Gerekirse işitme testi ya da çocuk nörolojisi gibi yönlendirmeler yapılır. Terapi; oyun temelli etkinlikler, model olma, genişletme teknikleri ve aileye evde uygulanacak stratejilerin öğretilmesiyle yürütülür.
"Bekleyelim, konuşur" demeli mi?
Bazı çocuklar kendiliğinden yetişse de hangi çocuğun yetişeceğini önceden bilmek mümkün değildir. Erken müdahale, sonraki okul ve okuma-yazma becerilerini de olumlu etkiler. Şüphe varsa değerlendirme için beklemeyin.
Yaşa göre konuşma gelişimi
- 12 ay: İlk anlamlı kelimeler ("anne", "baba", "mama"), işaret etme, el sallama
- 18 ay: Yaklaşık 10–20 kelime, basit yönergeleri anlama
- 24 ay: 50 ve üzeri kelime, "su ver", "baba gitti" gibi iki kelimelik birleştirmeler
- 3 yaş: 3–4 kelimelik cümleler, yabancıların konuşmasının büyük kısmını anlayabilmesi
- 4 yaş: Olayları anlatabilme, "neden, nasıl" soruları sorma
Geç konuşmanın nedenleri
- İşitme kaybı ve sık orta kulak iltihabı: Değerlendirmede ilk dışlanması gereken nedendir.
- Gelişimsel dil bozukluğu: Başka bir neden olmaksızın dil becerilerinin yaşıtlarından geride kalması.
- Otizm spektrum bozukluğu: Geç konuşmaya göz teması, ortak dikkat ve sosyal etkileşimde güçlük eşlik ediyorsa.
- Genel gelişim geriliği ve bazı genetik sendromlar.
- Ortam etkenleri: Uzun ekran süresi, çocukla az konuşulması ve oyunun sınırlı olması gelişimi yavaşlatabilir.
Ayrıntılı bilgi için gelişimsel dil bozukluğu ve otizm terapisi sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.
Evde konuşmayı desteklemek için öneriler
- Günlük işleri anlatın: Yemek yaparken, giydirirken ne yaptığınızı kısa cümlelerle söyleyin.
- Bir kelime fazlası: Çocuk "top" dediğinde "kırmızı top" diye genişletin.
- Bekleme süresi tanıyın: Çocuğun ihtiyacını hemen karşılamak yerine birkaç saniye bekleyip iletişim başlatmasına fırsat verin.
- Yerde, yüz yüze oynayın: Çocuğun göz hizasına inin; onun seçtiği oyuna katılın.
- Kitap okuyun: Resimli kitaplarda nesneleri gösterip adlandırın.
- Şarkı ve tekerlemeler: Ritmik tekrarlar kelime öğrenmeyi kolaylaştırır.
- Ekranı sınırlayın: 2 yaş altında ekrandan mümkün olduğunca kaçının; büyük çocuklarda süreyi kısıtlayıp birlikte izleyin.
- Soru yerine yorum yapın: "Bu ne?" diye sürekli sınamak yerine "Aaa, kedi uyuyor" gibi yorumlar yapın.
İki dilli çocuklarda geç konuşma
İki dil öğrenmek geç konuşmaya neden olmaz. İki dilli çocukların her iki dildeki toplam kelime sayısı tek dilli yaşıtlarıyla benzerdir. Ancak iki dilli bir çocuk her iki dilde de belirgin şekilde geride kalıyorsa değerlendirme yapılmalıdır.
Randevu: 0553 422 90 14 · Yenimahalle, Atatürk Bulvarı 3. Kısım No:95/1 Kat:1 (Migros üstü), Atakum/Samsun · Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00
