Artikülasyon (sesletim) bozukluğu, konuşma seslerinin yanlış, eksik ya da başka bir sesle değiştirilerek çıkarılmasıdır. "Su" yerine "tu", "araba" yerine "ayaba" demek ya da s, z, ş gibi seslerin dil ucu dişler arasından çıkması (pelteklik) en sık örneklerdir.

Danışanlarımızın deneyimi

Artikülasyon bozukluğu için merkezimize başvuran bir danışanımız, terapistimiz Utku Hoca ile birlikte 3–4 seans gibi kısa bir sürede s, z, c, ç, j ve ş seslerindeki pelteklikten kurtulduğunu Google yorumunda paylaştı. Her danışanın süreci farklıdır; ancak doğru değerlendirme ve düzenli ev çalışmasıyla sesletim sorunlarında hızlı ilerleme mümkündür.

Hangi durumlarda terapiye başvurulmalı?

• 4 yaşından sonra hâlâ anlaşılmayan ya da yanlış çıkarılan sesler
• s, z, ş, ç, c, j seslerinde pelteklik veya ıslıklı çıkış
• "r" sesini çıkaramama ya da "y", "ğ" gibi seslerle değiştirme
• k ve g seslerini t ve d ile değiştirme
• Yetişkinlikte devam eden ve iş ya da sosyal hayatı etkileyen sesletim sorunları

Terapi süreci

Önce hangi seslerin, hangi pozisyonlarda (kelime başı, ortası, sonu) hatalı olduğu belirlenir; ağız-yüz yapıları ve oral motor beceriler incelenir. Ardından ses tek başına, hecede, kelimede, cümlede ve günlük konuşmada adım adım çalışılır. Ayna çalışmaları, görsel ve dokunsal ipuçları, oyunlaştırılmış etkinlikler ve ev ödevleri kullanılır.

Artikülasyon ile fonolojik bozukluk arasındaki fark

Artikülasyon bozukluğu sesin motor olarak üretilmesindeki sorundur. Fonolojik bozuklukta ise çocuk sesi çıkarabildiği hâlde ses kurallarını düzenli biçimde yanlış uygular. Doğru ayrım, terapi yönteminin seçimi için önemlidir ve değerlendirmede yapılır.

Hangi ses hangi yaşta oturur?

Her çocuğun gelişimi farklı olsa da Türkçe konuşan çocuklarda seslerin oturması yaklaşık olarak şu sırayı izler:

• 2–3 yaş: p, b, m, t, d, n gibi ön sesler ve ünlüler
• 3–4 yaş: k, g, f, v, h, y, l sesleri
• 4–5 yaş: ç, c, ş, j sesleri
• 5–6 yaş: s, z ve r sesleri

Bu yaş aralıklarından belirgin şekilde geride kalan, 4 yaşında hâlâ yabancıların anlamakta zorlandığı ya da okul çağında sesletim hataları devam eden çocuklarda değerlendirme önerilir.

Artikülasyon bozukluğunun nedenleri

• Dil, dudak ve çene hareketlerinin koordinasyonunda güçlük
• Sık orta kulak iltihabı ya da işitme kaybı
• Diş ve çene yapısı farklılıkları, dudak-damak yarığı
• Dil itme, uzun süreli emzik-biberon ya da parmak emme alışkanlığı
• Nörolojik nedenler (serebral palsi gibi) ve gelişim geriliği
• Çoğu çocukta ise belirgin bir neden bulunmaz; ses yanlış öğrenilmiştir

Okul başarısına etkisi

Sesletim hataları yalnızca konuşmayı değil, okuma-yazmayı da etkileyebilir. Sesi yanlış çıkaran çocuk, yazarken de o harfi karıştırabilir. Ayrıca anlaşılmama ve arkadaşlar tarafından taklit edilme, çocuğun sınıfta söz almaktan kaçınmasına neden olabilir. Okula başlamadan önce yapılan terapi bu sorunların önüne geçer.

Evde nasıl destek olabilirsiniz?

• Çocuğu düzeltmek ya da tekrar ettirmek yerine kelimeyi doğru söyleyerek model olun.
• Terapistin verdiği ses kartları ve kelime listeleriyle günde 5–10 dakika oyun şeklinde çalışın.
• Ayna karşısında birlikte ağız hareketleri yapın.
• Kitap okurken hedef sesi içeren kelimeleri vurgulayın.

Yalnızca s, z, ş gibi seslerde dilin dişler arasından çıkması söz konusuysa pelteklik terapisi sayfamızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Randevu: 0553 422 90 14 · Yenimahalle, Atatürk Bulvarı 3. Kısım No:95/1 Kat:1 (Migros üstü), Atakum/Samsun · Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00