Yutma bozukluğu (disfaji); yiyecek, içecek ya da tükürüğün ağızdan mideye güvenli ve etkili şekilde iletilmesinde yaşanan güçlüktür. Yutma güçlüğü yalnızca yemek yemeyi zorlaştırmaz; yiyeceklerin soluk borusuna kaçmasına (aspirasyon), zatürreye, kilo kaybına ve sıvı eksikliğine yol açabilir. Renk Dil'de yutma bozukluğu yaşayan yetişkin ve çocuklara dil ve konuşma terapistlerimiz tarafından yutma terapisi uygulanır.

Yutma bozukluğunun belirtileri

• Yemek ya da su içerken veya hemen sonrasında öksürme, boğulma hissi
• Yemekten sonra seste ıslak, gargaralı bir tını
• Yiyeceğin boğazda takıldığı hissi, tekrar tekrar yutkunma ihtiyacı
• Yemeğin ağızda birikmesi, ağızdan sıvı ya da yemek kaçması, salya akması
• Yemek sürelerinin belirgin şekilde uzaması, belirli kıvamlardan kaçınma
• Açıklanamayan kilo kaybı, sık tekrarlayan göğüs enfeksiyonu ya da zatürre

Yutma bozukluğu neden olur?

• İnme (felç): Yutma güçlüğünün en sık nedenlerinden biridir.
• Nörolojik hastalıklar: Parkinson, MS, ALS, demans ve kas hastalıkları
• Baş-boyun kanseri tedavileri: Ameliyat ve radyoterapi sonrası
• Kafa travması ve uzun süreli yoğun bakım (entübasyon) sonrası
• İleri yaş: Yaşla birlikte yutma kaslarındaki zayıflama
• Çocuklarda: Serebral palsi, erken doğum, genetik sendromlar ve oral motor becerilerde gecikme

Değerlendirme

Değerlendirmede ağız, dil, dudak ve yüz kaslarının hareketleri, farklı kıvamlarda (su, koyu sıvı, püre, katı) yutma ve yutma sırasında öksürük, ses değişikliği gibi belirtiler incelenir. Aspirasyon şüphesi varsa hekim tarafından istenen videofloroskopi ya da endoskopik yutma değerlendirmesi gibi enstrümantal testler için ilgili hekime yönlendirme yapılır. Yutma terapisi, hekimin tıbbi değerlendirmesiyle birlikte planlanır.

Yutma terapisinde neler yapılır?

• Egzersizler: Dil, dudak, çene ve gırtlak kaslarını güçlendiren ve koordinasyonu artıran yutma egzersizleri
• Güvenli yutma teknikleri: Çene aşağıda yutma, çift yutkunma, efor ile yutma gibi stratejiler
• Kıvam ayarlaması: Kişinin güvenle yutabileceği yiyecek ve sıvı kıvamlarının belirlenmesi
• Pozisyon ve ortam: Dik oturma, yavaş yeme, küçük lokmalar ve dikkat dağıtıcıların azaltılması
• Bakım verene eğitim: Aileye beslenme sırasında dikkat edilecek noktalar ve acil durumda yapılacaklar öğretilir

Çocuklarda yutma ve çiğneme güçlüğü

Çocuklarda yutma güçlüğü çoğu zaman çiğneme, dil hareketleri ve beslenme becerilerindeki gecikmeyle birlikte görülür. Bu çocuklarda oral motor çalışmalar ve kademeli kıvam geçişi uygulanır. Seçici yeme ve duyusal hassasiyet eşlik ediyorsa beslenme ve yeme güçlükleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İnme sonrası konuşma ve dil güçlükleri için afazi ve dizartri sayfalarımıza da göz atabilirsiniz.

Randevu: 0553 422 90 14 · Yenimahalle, Atatürk Bulvarı 3. Kısım No:95/1 Kat:1 (Migros üstü), Atakum/Samsun · Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00