Konuşma bozukluğu; seslerin doğru çıkarılamaması, konuşmanın akıcılığının bozulması ya da sesin kısık, zayıf veya anlaşılmaz olması gibi durumları kapsayan genel bir terimdir. Konuşma bozuklukları kişinin kendini ifade etmesini, sosyal ilişkilerini ve özgüvenini etkileyebilir. Renk Dil ve Konuşma Merkezi'nde Samsun Atakum'da çocuk ve yetişkinlere konuşma bozukluğu terapisi uyguluyoruz.
Konuşma bozukluğu türleri
- Sesletim (artikülasyon) bozuklukları: Seslerin yanlış, eksik ya da başka seslerle değiştirilerek çıkarılması; pelteklik ve "r" sesini çıkaramama gibi. Ayrıntılar: artikülasyon bozukluğu, pelteklik.
- Fonolojik bozukluklar: Çocuğun sesleri çıkarabildiği hâlde ses kurallarını düzenli biçimde yanlış uygulaması. Ayrıntılar: fonolojik bozukluk.
- Akıcılık bozuklukları: Kekemelik ve hızlı-dağınık konuşma. Ayrıntılar: kekemelik, hızlı konuşma.
- Ses bozuklukları: Ses kısıklığı, nefesli ya da zorlanmış ses. Ayrıntılar: ses bozukluğu.
- Motor konuşma bozuklukları: Konuşma kaslarının güçsüzlüğü (dizartri) ya da konuşma hareketlerinin planlanmasındaki güçlük (apraksi). Ayrıntılar: dizartri, apraksi.
Konuşma bozukluğu neden olur?
Konuşma bozuklukları birçok nedene bağlı olabilir. Çocuklarda en sık gelişimsel olarak ortaya çıkar; sesler yaşına uygun şekilde oturmaz. İşitme kaybı, sık orta kulak iltihabı, dudak-damak yarığı, ağız-diş yapısı farklılıkları, serebral palsi ve genetik yatkınlık da konuşmayı etkileyebilir. Yetişkinlerde inme, kafa travması, Parkinson gibi nörolojik hastalıklar ve sesin yanlış kullanımı konuşma bozukluklarına yol açabilir.
Ne zaman destek alınmalı?
- 3 yaşında yakın çevre dışındaki kişilerin çocuğun konuşmasını büyük oranda anlayamaması
- 4–5 yaşından sonra devam eden belirgin ses hataları
- 6 aydan uzun süren takılmalar ya da çocuğun konuşmasından rahatsızlık duyması
- 2–3 haftadan uzun süren ses kısıklığı
- Yetişkinlikte aniden ortaya çıkan konuşma değişikliği (bu durumda önce acil hekim değerlendirmesi gerekir)
Tedavi süreci nasıldır?
- Değerlendirme: Hangi seslerin hatalı olduğu, konuşmanın akıcılığı, ses kalitesi, ağız-yüz yapıları ve hareketleri değerlendirilir; bozukluğun türü ve şiddeti belirlenir.
- Sesletim çalışmaları: Doğru sesin nasıl üretileceği dil, dudak ve çene hareketleriyle öğretilir; ses heceden kelimeye, cümleden günlük konuşmaya taşınır.
- Akıcılık ve ses kontrolü: Kekemelik ya da ses bozukluğu yaşayan bireyler için nefes kontrolü, konuşma hızı ve sesin doğru kullanımı çalışılır.
- Günlük yaşama genelleme: Sınıf, iş ve sosyal ortamlarda konuşma pratikleri yapılır.
- Ev programı ve takip: Bireye ve ailesine evde yapılacak çalışmalar öğretilir; ilerlemeye göre plan güncellenir.
Randevu: 0553 422 90 14 · Yenimahalle, Atatürk Bulvarı 3. Kısım No:95/1 Kat:1 (Migros üstü), Atakum/Samsun · Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00
